فرآیند تولید الیاف پشم
الیاف پشم یکی از قدیمیترین و طبیعیترین مواد نساجی دنیا است، و فرآیند تولیدش ترکیبی از کار دست و فناوری می باشد.
فرآیند تولید الیاف پشم از گوسفند تا نخ
۱. چیدن پشم
فرآیند تولید الیاف پشم با چیدن پشم از بدن گوسفند آغاز میشود. این کار معمولاً در فصل بهار انجام میشود تا گوسفند در گرمای تابستان احساس راحتی کند و پوشش ضخیمش را از دست بدهد. چیدن پشم به دو روش سنتی (با قیچی) و صنعتی (با دستگاه برقی مخصوص) انجام میگیرد. پشم جداشده معمولاً بهصورت تکهتکه و با چسبندگی طبیعی لانولین (چربی پشم) است.
۲. تمیز کردن و شستوشوی پشم
پشم خام حاوی مواد طبیعی بسیاری از جمله: لانولین (چربی طبیعی)، خاک و گرد و غبار، بقایای گیاهی میباشد. در این مرحله، پشم در آب گرم و شویندههای ملایم شسته میشود تا ناخالصیها از بین بروند. گاهی شستوشو در چند مرحله انجام میشود تا پشم کاملاً تمیز گردد.
۳. خشککردن و باز کردن
پس از شستوشو، پشم در دستگاههای مخصوص خشککن با دمای کنترلشده خشک میشود. سپس الیاف در دستگاه بازکن باز و سبک میشوند تا گرههای احتمالی باز شوند و پف طبیعی خود را حفظ کنند.
۴. حلاجی و شانهزنی
پشم تمیز در دستگاه کاردینگ یا حلاجی قرار میگیرد. در این مرحله الیاف در جهت مشخصی ردیف میشوند و بهصورت ورقهای یکنواخت درمیآیند. در نهایت به شکل “نوار پشمی” درمیآید که آمادهی ریسندگی است.
۵. ریسندگی
در ریسندگی، نوار پشم کشیده و تاب داده میشود تا به نخ تبدیل شود. تاب نخ باعث افزایش مقاومت و استحکام آن میشود.
بسته به نوع استفاده، نخها میتوانند ظریف (برای لباس) یا ضخیم (برای قالی و پتو) باشند.
۶. رنگرزی
نخهای پشمی را معمولاً با رنگهای طبیعی (مثل روناس، نیل، اسپرک، پوست گردو) یا رنگهای صنعتی رنگ میکنند.
رنگرزی ممکن است قبل از بافت (در حالت نخ) یا بعد از بافت (در حالت پارچه) صورت گیرد.
۷. بافندگی و تولید منسوج پشمی
در نهایت، الیاف یا نخهای پشمی برای بافت پارچه، فرش، پتو یا لباس استفاده میشوند. پشم به دلیل خاصیت ارتجاعی، عبوردهی پایین هوا و توانایی ذخیره گرما، یکی از بهترین مواد برای تولید منسوجات زمستانی است.
در ایران، پشم نقش مهمی در صنایع دستی، مخصوصاً در تولید فرش، گلیم، نمد، جورابهای دستباف و لباسهای عشایری دارد. پشم ایرانی معمولاً از نژادهای بومی گرفته میشود که به دلیل شرایط آبوهوایی خاص، مقاومت و دوام بالایی دارند.
ویژگیهای مهم الیاف پشمی
|
ویژگی |
توضیح |
|
نرمی و لطافت |
مخصوصاً در نژادهای مرینو یا کشمیر |
|
عایق گرما |
به دلیل ساختار میکروسکوپی الیاف |
|
جذب رطوبت بالا |
پشم میتواند تا ۳۰٪ وزن خود آب جذب کند بدون اینکه خیس به نظر برسد |
|
الاستیسیته (کششپذیری) |
باعث حفظ شکل پارچه بعد از استفاده میشود |
|
مقاومت در برابر چروک |
برخلاف پنبه یا کتان، پشم دیرتر چروک میشود |